على ربانى گلپايگانى
244
درآمدى به شيعه شناسى ( فارسى )
و علمى كه آن را در اختيار فرشتگان و پيامبران قرار داده و ائمهى اهل بيت عليهم السّلام نيز آن را مىدانند . « 1 » احاديثى نيز در موضوع بدا آمده است و مفاد آن نيز اين است كه خداوند برخى از حقايق را در اختيار فرشتگان ، و پيامبران و امامان عليهم السّلام قرار نداده است . درهرحال موضوع بحث ما علومى است كه هدايت بشر به صورت كامل و همه جانبه توسط امام عليه السّلام به آن بستگى دارد . امام به حكم عقل بايد از چنين علم گستردهاى برخوردار باشد . و اين مطلب در احاديث بسيارى كه از ائمّهى اهل بيت عليهم السّلام روايت شده ، مورد تأكيد قرار گرفته است كه حديث مزبور يكى از آنها است . در اين احاديث بر اين مطلب تأكيد شده است كه همهى علومى كه پيامبران پيشين داشتهاند و همگى در اختيار پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله قرار داشته است ، پس از آن حضرت به امير المؤمنين عليه السّلام و ديگر ائمّهى اهل بيت عليهم السّلام سپرده شده است . البتّه ، دايرهى علم اهل بيت عليهم السّلام به آنچه گفته شد محدود نبوده است ، آنان به اذن و مشيّت الهى از علم و دانشى بس گسترده برخوردار بودهاند ، و حقايق و اسرار جهان هستى را مىدانستهاند . اما اينك چنين علم گستردهاى مورد بحث ما نيست ، آنچه مورد بحث ما است آن مقدار از علم و آگاهى است كه به اهداف امامت مربوط مىشود و با مسألهى هدايت بشر در ارتباط است ، به عبارت ديگر قلمرو علم امام در اين بحث از منظر كلامى مورد توجّه است ، نه از منظر فلسفى يا عرفانى و مانند آن . « 2 »
--> ( 1 ) . اصول كافى ، ج 1 ، كتاب الحجة ، باب ان الائمة يعلمون جميع العلوم . . . ، ص 199 . ( 2 ) . جهت آگاهى از گسترهى علوم ائمّهى اهل بيت عليهم السّلام به اصول كافى ، ج 1 ، كتاب الحجّة ، و نيز كتاب المعارف